Ευτυχισμένα Χριστούγεννα & Καλή Χρονιά

Τις θερμότερες ευχές στην παρέα του "Αντιμένη" με την ελπίδα ο Άγιος Βασίλης ερχόμενος από την Καισάρεια (και όχι την Λαπωνία) να γεμίσει την βάση του δέντρου με δώρα όπως η υγεία, η αγάπη, η ευτυχία, ο αλτρουισμός, η τιμιότητα, η δημιουργικότητα και προπάντων με πολύ θετική σκέψη που θα μας χρειαστεί για το απαιτητικό 2012.

Ο Αντιμένης μπορεί να έμεινε αδρανής για τον μήνα Δεκέμβρη, αλλά θα επιστρέψει με το νέο έτος με μία επαναστατική πρόταση που αποτέλεσε και τον κύριο λόγο της φαινομενικής αδράνειας. 

Καλή διασκέδαση!

 

Δραχμή, Ευρώ και ισοτιμίες…

   Το τελευταίο διάστημα ακούγεται συνεχώς το σενάριο περί εξόδου από την Ευρωζώνη και τα πλεονεκτήματα – μειονεκτήματά του. Στην πρόσφατη ομιλία του νέου πρωθυπουργού στην βουλή, ο κ. Παπαδήμος στο πλαίσιο της επιχειρηματολογίας του για την παραμονή μας στο ευρωπαϊκό νόμισμα δήλωσε ότι ακόμα και στην περίπτωση επιστροφής στη δραχμή, «το δημόσιο χρέος θα είναι εκπεφρασμένο σε ευρώ» . Όντως, στην περίπτωση που η Ελλάδα επιστρέψει στην δραχμή, το νέο – παλιό μας νόμισμα θα υποτιμηθεί (αυτός είναι ο λόγος της επιστροφής άλλωστε) αφού η χώρα θα τυπώσει δραχμές ώστε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του κράτους. Έτσι, με δεδομένα την υποτίμηση της δραχμής και την πολιτική του ισχυρού ευρώ που έχει επιβάλει η Γερμανία, το χρέος της Ελλάδας θα εκτιναχθεί λόγω συναλλαγματικών ισοτιμιών. Είναι όμως πράγματι έτσι;

   Όπως ανέφερα σε παλαιότερη ανάρτηση, οι ρίζες του χρέους είναι πολύ βαθιές στην ελληνική ιστορία (Μία ιστορία σχεδόν δύο… αιώνων!!!). Για να καταλήξω τον συλλογισμό μου, οι ομολογίες οι οποίες λήγουν και καλείται η Ελλάδα να πληρώσει εντός του 2012 εκδόθηκαν την δεκαετία του 80, λίγα μόλις χρόνια μετά την υιοθέτηση την διευρωπαϊκής συναλλαγματικής ισοτιμίας E.C.U. (European Currency Unit)και φυσικά πριν την θέσπιση του ευρώ. Μάλιστα, όλες οι ομολογίες που έχουν έως τώρα εκδοθεί τις διέπει το ελληνικό δίκαιο, που ορίζει πως η αποπληρωμή τους γίνεται σε εγχώριο νόμισμα. Πως είναι λοιπόν δυνατό, ομολογίες, γραμμάτια και δανειακές συμβάσεις να εκφράζονται σε ένα νόμισμα την στιγμή που δεν υφίστατο κατά την σύνταξή τους;

   Η πρώτη και πιο εύκολη εκδοχή, είναι ο νέος πρωθυπουργός να ψεύδεται, είτε εμμέσως είτε αμέσως. Στην πρώτη περίπτωση, παραπλανά παίζοντας με την λέξη «εκφράζω». Το ελληνικό χρέος εκφράζεται και ως ποσοστό, και σε δολάρια και σε τουρκικές λίρες με έναν απλό υπολογισμό. Το θέμα είναι σε ποιο νόμισμα θα είναι πληρωτέο, ποια είναι η συμβατική υποχρέωση της Ελλάδας να πληρώσει (υπενθυμίζω ότι κατά την κατάρτιση των περισσοτέρων συμβάσεων δεν υπήρχε ευρώ). Στην δεύτερη περίπτωση θέλει απλά να πανικοβάλει. Υπάρχει και η περίπτωση της μερικούς αλήθειας, δηλαδή μέρος του δημοσίου χρέους (κυρίως το κομμάτι που αντιστοιχεί στο μνημόνιο που μας «έσωσε») να είναι σε ευρώ, αλλά να μην θέλει για τους δικούς του λόγους να το αναφέρει. Σε όλες τις εκδοχές της εν λόγο περίπτωσης, το ψεύδος είναι ανεπίτρεπτο τόσο λόγω κρισιμότητας της στιγμής όσο και ως προσώπου «κοινής» αποδοχής.

   Η δεύτερη εκδοχή μας γυρνά πίσω στο 2001 και στην ένταξή μας στο ευρώ. Υπάρχει η πιθανότητα κατά την είσοδο της χώρα στην ευρωζώνη, η τότε κυβέρνηση να έπεσε στην «λούμπα» και να συμφώνησε στην έκδοση νέων αξιογράφων (ομολόγων, γραμματειών κτλ) που να εκφράζονται σε ευρώ ώστε να αντικαταστήσουν τα υπάρχοντα που ήταν σε «εθνικό νόμισμα». Κάτι τέτοιο θα ήταν πιθανό και μάλλον χωρίς δόλο καθώς δεν υπήρχε ούτε υπάρχει ακόμα πρόβλεψη και διαδικασίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση για έξοδο χώρας από το ευρώ. Κατά την προσωπική μου άποψη κάτι τέτοιο δεν ισχύει καθώς ούτε δημοσιεύθηκε ποτέ κατά την ένταξη της χώρας ούτε αποκαλύφθηκε ακόμα και μία δεκαετία μετά με απογραφές και εναλλαγές κυβερνήσεων.

   Η τρίτη εκδοχή είναι αυτή που αν ισχύει μας πονάει και περισσότερο. Μετά από δήλωση Βρετανού δικηγόρου που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του περιβόητου μνημονίου, η δανειακή σύμβαση των 110 δις είναι πληρωτέα σε ευρώ (και όχι σε εθνικό νόμισμα όπως όλες οι μέχρι τότε συμβάσεις) ενώ διέπεται από το βρετανικό δίκαιο και όχι από το ελληνικό. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να αναφέρω ότι το συνολικό δημόσιο χρέος προ μνημονίου έφτανε τα 350 δις ευρώ. Δηλαδή, μέσα σε δύο χρόνια, το χρέος αυξάνεται κατά 31,5% και μάλιστα με ειδεχθείς όρους (που ήδη αναλύσαμε στο άρθρο «Μας… Μνημόν(ιο)ευσαν») που ταυτόχρονα μας κρατάνε δέσμιους στο άρμα του ευρώ. Δυστυχώς υπάρχουν και χειρότερα, καθώς υπάρχει το ενδεχόμενο στο πλαίσιο της «καλής θέλησης» του τότε πρωθυπουργού, να ανταλλάχθηκαν και όλα τα παλαιότερα αξιόγραφα με νέα τα οποία είναι πληρωτέα σε ευρώ και διέπονται από το βρετανικό δίκαιο. Στην πρώτη περίπτωση, η ελληνική πλευρά υπέπεσε σε σοβαρό ατόπημα, είτε ακούσιο είτε εκούσιο. Στην δεύτερη περίπτωση πάλι, μιλάμε για εθνική μειοδοσία καθώς δεν υπήρχε κανένας απολύτως λόγος μετατροπής χρεών του ’70 και του ’80 σε ευρώ και υπό το βρετανικό δίκαιο όταν ήταν στο συμφέρον και λογικό «εθνικό νόμισμα» και υπό τις αρχές του ελληνικού δικαίου.      

ΥΓ1: Αξίζει να δείτε και να υπογράψετε (subscribe) το μανιφέστο της πανευρωπαϊκής κίνησης διαφύλαξης δημόσιων αγαθών.

ΥΓ2: Ενημερωτικά προς τον νέο πρωθυπουργό που έσπευσε να δηλώσει ότι δεν είναι πολιτικός, πολιτικός δεν ήταν αλλά πλέον είναι. Ξεσκονίζοντας και λίγο την νομική ορολογία, δεν είναι πολιτικός με το αντικειμενικό κριτήριο αφού δεν πολιτεύεται, αλλά είναι πολιτικός με το υποκειμενικό κριτήριο καθώς ασκεί πολιτική και μάλιστα υψηλότατου επιπέδου. Και ως θεωρητικά δεύτερος στην ιεραρχία πολιτικός της χώρας, είναι υπόλογος για τις πράξεις και τα λόγια του στον κυρίαρχο ελληνικό λαό. Παραφράζοντας και ένα παλιό αθλητικό σύνθημα: «Η Ελλάδα έχει λαό και ιστορία, πρωθυπουργέ Λουκά δεν είναι εταιρεία».

ΥΓ3: Σχετικά με την σημερινή εικόνα, είναι το βιβλίο «27 Πανσέληνοι στην Ανατολή» ενός αδελφικού φίλου, του Ηλία Βροχίδη που προσπάθησε με επιτυχία να χωρέσει 2,5 ολόκληρα χρόνια ταξιδιού και περιπέτειας σε ένα μόλις βιβλίο. Eπίσης τον ευχαριστώ θερμά καθώς δεν περίμενα ποτέ 1 πανό και 1 μπουκάλι σαμπάνιας να ήταν αρκετά ώστε να χωρούσε το όνομά μου μέσα σε ένα τέτοιο παραγεμισμένο από εμπειρίες βιβλίο. Το προτείνω ανεπιφύλακτα!!!                  

Σε μία παρτίδα... Πόκερ!!!

   

   Το σύνταγμα των Η.Π.Α. ορίζει ότι στην περίπτωση απόλυτης ισοψηφίας μεταξύ των υποψηφίων στις προεδρικές εκλογές, ο νέος κάτοικος του Λευκού Οίκου θα κριθεί σε μία παρτίδα πόκερ. Μία ακόμη αμερικανιά ή κάτι άλλο;

   Μάλλον οι συντάκτες του αμερικάνικου συντάγματος σκέφτηκαν αρκετά έξυπνα. Το πόκερ με την μορφή που το ξέρουμε σήμερα, γεννήθηκε στα ατμόπλοια του Μισισιπή και στα σαλούν, αποτελεί δηλαδή ένα εθνικό παιχνίδι. Από την άλλη απαιτεί από τους παίκτες υψηλού επιπέδου νοημοσύνη και ικανότητα τόσο στην μπλόφα όσο και στο «διάβασμα» του αντιπάλου. Έτσι ο νομοθέτης όρισε ένα απαιτητικό εθνικό παιχνίδι ως μέτρο στο οποίο οι υποψήφιοι θα ανταγωνιστούν και θα αναγκαστούν να ξεδιπλώσουν τις ικανότητές τους. Πέραν φυσικά των παραπάνω παραγόντων επιτυχίας στο πόκερ, πρέπει πάντα να λάβουμε υπόψη μας τόσο τον παράγοντα τύχη όσο και την δυνατότητα στοιχηματίσου, δηλαδή την οικονομική δυνατότητα του κάθε παίκτη.

   Αυτό το διάστημα, η χώρα μας βρίσκεται αναγκασμένη να παίξει σε ένα παιχνίδι σκληρού πολιτικοοικονομικού πόκερ κάτι παραπάνω από μία προεδρία, το ίδιο της το μέλλον. Μακροπρόθεσμα, ο μέσος παίκτης αν έχει την πολλαπλάσια οικονομική δυνατότητα από τους συμπαίκτες κερδίζει. Δηλαδή ο έχων νου και τεράστια καβάτζα ποτέ δεν χάνει. Και δυστυχώς η χώρα μας είναι αυτή που έχει τα λιγότερα χρήματα πάνω στο τραπέζι. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να επιστρατεύσει ένα πλήθος όπλων που έχει στη φαρέτρα του ένας καλός παίκτης. Καταρχάς πρέπει να χρησιμοποιήσει στο 101% την αντίληψη. Να μάθει τους αντιπάλους, να χρησιμοποιήσει διαφορετικές τακτικές  ώστε να γίνει απρόβλεπτος, να συνειδητοποιήσει την θέση του  αλλά και τα όριά του. Κακά τα ψέματα, στην προκειμένη περίπτωση η χώρα μας δεν θα μπορέσει να βγει ο νικητής του τραπεζιού, αλλά θα πρέπει να αποφύγει να μείνει ταπί (και όχι ψύχραιμη) αν όχι να κερδίσει σε επιμέρους σημεία. Ταυτόχρονα θα πρέπει να γίνει απρόβλεπτη, επιθετική κάποιες φορές, συντηρητική κάποιες άλλες. Ποτέ όμως με σταθερή πολιτική, καθώς το μειωμένο της κασέ θα την καταστήσει  μακροπρόθεσμα αναλώσιμη. 

   Δεύτερον θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσει πονηρά την μπλόφα. Στις στιγμές που θα διακυβεύονται πολλά και θα στερείται κάποιου ισχυρού χαρτιού η μπλόφα δύναται να προσφέρει μία μικρή μα σημαντική νίκη. Τι θα μπορούσε να είναι μία τέτοια μπλόφα; Καταρχάς μία επιλεκτική στάση πληρωμών από πλευράς μας, πρακτικά χρεωκοπία. Στην περίπτωση αυτή όλοι θα βγουν λίγο ή πολύ χαμένοι (πράγμα που οφείλω να συζητήσουμε σε κάποιο άλλο άρθρο). Με την σωστή τακτική μπορεί το δόγμα «της αποτροπής μέσω σημαντικής απώλειας» να λειτουργήσει και οι αντίπαλοί μας να προτιμήσουν να χάσουν λίγα τώρα παρά περισσότερα στο μέλλον. Μία άλλη μπλόφα θα ήταν η αλλαγή νομίσματος. Όχι όμως κάποιου νέου νομίσματος αλλά ενός υπάρχοντος (π.χ. δολλάριο). Πιο τραβηγμένη μέθοδος αλλά εφικτή και πιθανή ως σενάριο. Και πάλι το δόγμα της αποτροπής θα «ανάγκαζε» σε περίπτωση επιτυχίας της μπλόφας τους αντιπάλους παίκτες σε «πάσο», ώστε να αποφύγουν μεγαλύτερη ζημιά μελλοντικά.

Τρίτον είναι η εκμετάλλευση εξωτερικών καταστάσεων, όπως η είσοδος στο παιχνίδι ενός ισχυρού τρίτου παίκτη (π.χ. BRIC – Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα).  Θα μπορούσε η χώρα μας είτε να «ποντάρει» πάνω στον ισχυρό νεοεισερχόμενο έχοντας κάποιο μακροπρόθεσμο όφελος είτε να εκμεταλλευτεί το ρήγμα που θα δημιουργήσει στο σύνολο των αντιπάλων στην περίπτωση που συμφωνήσουν (σιωπηρά ή μη) να μας «τελειώσουν» από το τραπέζι.       

   Τέταρτο είναι ένα καλό χαρτί , έναν άσσο ώστε να ξεκινήσουν από άλλο επίπεδο οι «διαπραγματεύσεις». Ένα τέτοιο φύλλο στην εν λόγω περίπτωση θα μπορούσαν να είναι οι πολεμικές αποζημιώσεις, το δεδικασμένο περί στάσεως πληρωμών της Ελλάδος του 1936 (στο οποίο πάτησε πρόσφατα η Αργεντινή) ή ακόμα (αν ισχύει) στις ομολογίες της Τράπεζας της Ανατολής.

   Αλλά πάνω από όλα, θα χρειαστεί γερό στομάχι, ψυχραιμία, σχεδιασμένες κινήσεις και φυσικά κάλυψη των πραγματικών προθέσεών μας. Άλλωστε σε όλες τι εκδηλώσεις του ανθρώπου, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για μία πλευρά πηγάζει από την «μη προβλέψιμη» και όχι από την ισχυρότερη άλλη. 

Εθνική Άυλη Περιουσία

   Στο σύγχρονο επιχειρησιακό περιβάλλον μία «νέα» κατηγορία περιουσιακών στοιχείων έκανε την εμφάνισή της. Σταδιακά εκτιμήθηκε ο ιδιαίτερος και ζωτικής σημασίας ρόλος της εν λόγω «περιουσίας» κατευθύνοντας πολλές εταιρείες να στηρίξουν ολόκληρο το επιχειρησιακό τους οικοδόμημα πάνω σε αυτή. Η κατηγορία αυτή δεν είναι άλλη από τα Άυλα Περιουσιακά Στοιχεία (Intangible Assets). Η πρώτη προσέγγιση των Άυλων Περιουσιακών Στοιχείων έγινε μόλις το… 1911 από τον Αμερικανό οικονομολόγο Irving Fischer. Η σπουδαιότητά τους αναγνωρίστηκε και από τα Διεθνή Λογιστικά Πρότυπα (International Accounting Standards) όπου βάσει του προτύπου 38 ένα  Άυλο Περιουσιακό Στοιχείο ορίζεται ως ένα ευπροσδιόριστο μη  νομισματικό περιουσιακό στοιχείο, χωρίς υλική υπόσταση, που αποτελεί έναν πόρο ο οποίος εκμεταλλευόμενος από την επιχειρησιακή οντότητα θα δημιουργήσει μελλοντικά κέρδη. 

   Ένα από τα σημαντικότερα συστατικά της άυλης περιουσίας αποτελεί αναμφίβολα και ο ανθρώπινος παράγοντας ή πιο επιστημονικά οι ανθρώπινοι πόροι (Human Resources). Μάλιστα, η σημαντικότητά τους διαφαίνεται αφενός από το επιχειρηματικό περιβάλλον με την δημιουργία ειδικού τμήματος ανθρωπίνων πόρων σε κάθε μεγάλη εταιρεία και αφετέρου από το επιστημονικό περιβάλλον με την δημιουργία υποκλάδου της διοίκησης (management), με αποκλειστικό αντικείμενο την διαχείριση των ανθρωπίνων πόρων (Human Resources Management).    

Χρησιμοποιώντας τα παραπάνω ως βάση, μας μένει μόνο να σκεφτούμε το εκπαιδευτικό υπόβαθρο των νέων της χώρας μας, της «χαμένης» κατά πολλούς (ελέω κρίσης) γενιάς. Μίας γενιάς που αναμφίβολα και παρά το προβληματικό εκπαιδευτικό σύστημα αποτελεί το καλύτερο δείγμα (από άποψη εκπαίδευσης) που έχει δείξει ποτέ η χώρα μας στην σύγχρονη ιστορία της. Ίσως η ελληνική νοοτροπία του «σπουδάζειν» και του «μαζεύειν» (πτυχία, διπλώματα, πιστοποιητικά), ίσως η ανεργία, ίσως η δομή της ελληνικής οικογένειας που αρνείται να εξευρωπαϊστεί και συνεχίζει να παρέχει την πολυτέλεια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης στον ανθό της χώρας, ίσως η αβεβαιότητα που ανέκαθεν υπήρχε στον σύγχρονο Έλληνα (πόλεμοι, πολιτική αστάθεια, μετανάστευση) και τον έστρεφε στην δημιουργία μη υλικών θησαυρών έφερε αυτό το θαυμαστό αποτέλεσμα. Ειδικά σχετικά με το τελευταίο δεν πρόκειται να ξεχάσω ποτέ τους γονείς μου που ανέκαθεν μου επισήμαναν, «τα σπίτια, τα χρήματα, οι περιουσίες, τα πάντα μπορούν να χαθούν σε μερικές στιγμές. Το μόνο που δεν θα χάσεις ποτέ είναι οι γνώσεις σου». Με τον τρόπο αυτό, μέσα σε πολλά αρνητικά που έκανε η γενιά που «παραδίδει», δεν μπορούμε να αγνοήσουμε τον ρόλο της σε αυτή την άτυπη επένδυση στο ανθρώπινο κεφάλαιο, μια επένδυση που δημιούργησε μία υπεραξία για την χώρα.

   Έτσι φτάσαμε στο σήμερα, όπου πάνω από το 90% των μαθητών ακολουθεί τα μονοπάτια της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης (δυστυχώς ανεξάρτητα του αντικειμένου, ας είναι και ψυχολογία Πέστροφας, πανεπιστήμιο να ναι), ενώ βρίσκεται ήδη φορτωμένο με τουλάχιστον μία ξένη γλώσσα και φυσικά υπολογιστές. Στη συνέχεια ένα τεράστιο ποσοστό, είτε συνεχίζει σε μεταπτυχιακές σπουδές εντός ή εκτός χώρας είτε προχωράει σε έναν δεύτερο τίτλο κύριων σπουδών. Στο σημείο αυτό αρκεί μόνο να πω, ότι στο πανεπιστήμιο του Essex όπου έκανα το Μάστερ μου, το 10% των μεταπτυχιακών φοιτητών ήταν Έλληνες, το 5% Βρετανοί ενώ ένα 5-10% ήταν λοιποί Ευρωπαίοι. Βλέποντας μάλιστα αυτό, η σουηδική κυβέρνηση εδώ και πάνω από μία δεκαετία ξεκίνησε ένα πρόγραμμα υποτροφιών που στην ουσία αποτελεί πρόγραμμα συγκέντρωσης υψηλού επιπέδου εργατικού δυναμικού από διάφορες χώρες, δένοντας τους με μακροχρόνια συμβόλαια.

   Όπως λοιπόν μπορούμε να αντιληφθούμε, αν για κάτι πρέπει να είναι περήφανη η Ελλάδα είναι το εργατικό της δυναμικό, μέρος του οποίου διακρίνεται ήδη στο εξωτερικό. Αυτό λοιπόν το κεφάλαιο είναι που έχει ανάγκη η χώρα μας αυτήν την δύσκολη περίοδο και αυτή την επένδυση πρέπει να αρχίσει να ρευστοποιεί. Όχι με το να προωθεί την νέα γενιά στο εξωτερικό διοργανώνοντας εκδηλώσεις συνεργαζόμενη με αλλοδαπά υπουργεία και προξενεία χαρίζοντας με τον τρόπο αυτό μία επένδυση που έκανε άμεσα ο ίδιος ο λαός, αλλά δίνοντας ευκαιρίες και δημιουργώντας καταστάσεις ούτως ώστε η «χαμένη» αυτή γενιά να εκμεταλλευτεί τις γνώσεις, τις δεξιότητές και τις εμπειρίες της από το εξωτερικό ώστε να οργώσει σε αυτό το γόνιμο μα παραμελημένο χωράφι που λέγεται Ελλάδα. Αυτό φυσικά πρέπει πρωτίστως να το καταλάβουμε και μεις οι ίδιοι. Αν όχι εμείς τότε ποιοι οφείλουν και μπορούν να αλλάξουν την μοίρα στην πατρίδα των απογόνων τους; Σε ποιους θα πρέπει να στηριχτεί η Ελλάδα αν όχι στην πιο μορφωμένη και έμπειρη (από πλευράς εμπειριών στο εξωτερικό)  γενιά στην σύγχρονη ιστορία της;

   Για να ενωθούν και να θριαμβεύσουν οι ενωμένοι Έλληνες στις Πλαταιές χρειάστηκαν 300+ «τρελοί» (δανειζόμενος τον όρο του Κολοκοτρώνη) να φυλάξουν Θερμοπύλες. Εμείς; Θα αφήσουμε τις Θερμοπύλες της σύγχρονης Ελλάδας αφύλακτες;;;            

ΥΓ: Μην μπορώντας να αντισταθώ σε ένα αμιγώς οικονομικό κείμενο θα ασχοληθώ στα παραλειπόμενα με την πολιτική. Αν ο κατά τα άλλα πετυχημένος Υπουργός Άμυνας υιοθετούσε την φρασεολογία πουχρησιμοποίησε για τους απόστρατους, ως απάντηση στις προκλήσεις και απειλές των εξ Ανατολάς γειτόνων μας, θεωρώ ότι  τα αποτελέσματα θα ήταν ευεργετικά για την μείωση των προκλήσεων που δέχεται η χώρα μας.   

Με τα μάτια της Κάισα

 

Το καλοκαίρι που πέρασε επισκέφθηκε την χώρα μας μία Σουηδή δημοσιογράφος ονόματι Κάισα Έκις Έκμαν (Kajsa Ekis Ekman). «Ζώντας τον Μύθο» της στην Ελλάδα όπως επιτυχημένα αναφέρει το γνωστό σλόγκαν του Ε.Ο.Τ. κατάφερε να αφουγκραστεί την χώρα και να γνωρίσει τις αλήθειες που εντέχνως κρύβουν τα εργαλεία της τροϊκανής προπαγάνδας, αλλοδαπά και ημεδαπά. Κάποια από αυτά τα γνωρίζαμε, κάποια άλλα όμως όχι. Όπως για παράδειγμα το ότι δεν είμαστε τόσο τεμπέληδες ούτε ότι είμαστε καλοπληρωμένοι. Επιστρέφοντας λοιπόν στην Σουηδία, η Κάισα αισθάνθηκε υποχρεωμένη να πει μέσω ενός άρθρου, την αλήθεια στους συμπατριώτες της σχετικά με την κατάσταση στην Ελλάδα, έτσι όπως αυτή την είδε και όχι όπως την παρουσιάζουν τα ευρωπαϊκά ΜΜΕ. Τέτοιους ανθρώπους τους χρειάζεται η Ελλάδα και ευτυχώς σε δύσκολους καιρούς μπορεί και τους βρίσκει. Το μόνο που έχουμε να κάνουμε είναι να τους αγκαλιάσουμε και να αντιμετωπίσουμε μαζί το μένος των «φίλων», «εταίρων» και «συμμάχων» μας, ανοίγοντας τα μάτια στους λαούς της Ευρώπης. Παρουσιάζω το άρθρο μεταφρασμένο, όπως δημοσιεύθηκε σε ελληνική ιστοσελίδα :

Πώς θα νιώθαμε αν όλα όσα μας ανήκαν πουλιόνταν για να ξεπληρώσουμε δάνεια από τα οποία δεν είδαμε ποτέ όφελος; Αν οι μισθοί μας μειώνονταν στο μισό και τα λεφτά πήγαιναν κατευθείαν σε ξένες τράπεζες; Και αν εμείς, ενώ προετοιμαζόμασταν να ζήσουμε στο όριο διαβίωσης, ως επιστέγασμα όλων αποκαλούμασταν τεμπέληδες και κακομαθημένοι; Αν κάποιος εξοικειωθεί με αυτή την κατάσταση, μπορεί να αποκτήσει μια ιδέα πώς είναι να είσαι Έλληνας αυτή τη στιγμή.

Έχω μόλις επιστρέψει από την Ελλάδα. Σε μία χώρα που βρίσκεται σε κρίση επικρατεί μια ιδιαίτερη ατμόσφαιρα. Μια καχεξία και απελπισία, αναμεμιγμένη με την πολιτική αφύπνιση που ακολουθεί μεγάλα γεγονότα και προκαλεί ευφορία. Ξαφνικά, οι χαμηλοί μισθοί και η δυσκολία πληρωμής των λογαριασμών, από ατομικό πρόβλημα του καθενός, απέκτησαν κοινό πολιτικό περιεχόμενο.

Ορισμένοι σκέφτονται να μεταναστεύσουν. Άλλοι να ρίξουν την κυβέρνηση. Μια αναγκαία αντιασφυξιογόνα μάσκα κρέμεται σε πολλά σπίτια, ως ανάμνηση των διαδηλώσεων των 28 και 29 Ιούνη, οπότε το κοινοβούλιο υπερψήφισε το πακέτο στήριξης προς την Ελλάδα.

Δεν νομίζω ότι έχω βρεθεί παλιότερα σε χώρα όπου όλοι μα όλοι που συνάντησα να συμφωνούν. Είναι όλοι αγανακτισμένοι με το ευρώ, με τη Γερμανία, με την κυβέρνησή τους και με τους εαυτούς τους που την ψήφισαν. Ύστερα από μια βδομάδα στην Αθήνα, μπορώ να πω ότι αν ήμουν Ελληνίδα, θα ήμουν κι εγώ αγανακτισμένη.

Αυτά που μαθαίνουμε για την Ελλάδα από τις σουηδικές εφημερίδες είναι πάνω κάτω ότι οι Έλληνες δουλεύουν πολύ λίγο και αμείβονται πολύ καλά. Ο υπουργός Οικονομικών της χώρας μας, Άντρες Μπόρι, έχει δηλώσει ότι "οι Έλληνες βγαίνουν στη σύνταξη στα 40".

Στο άρθρο "Ερωτήσεις και Απαντήσεις για την Ελλάδα" της 17/6 στην Dagens Nyheter γραφόταν ότι οι μισθοί στην Ελλάδα έχουν αυξηθεί κατακόρυφα".

Η καγκελάριος της Γερμανίας Άνγκελα Μέρκελ έκανε έκκληση στους Έλληνες να δουλεύουν περισσότερο και να μην κάνουν τόσο πολύ καιρό διακοπές. Όλα αυτά καρυκευμένα με τη συνηθισμένη μπούρδα περί ενός τεράστιου και μη αποτελεσματικού κράτους. Τώρα θα αναλάβει η Ευρωπαϊκή Ένωση και θα τους δανείσει ακόμα περισσότερα χρήματα, αυτό θα μπορούσε να βάλει σε μια τάξη τα πράγματα, άρα γιατί διαμαρτύρονται;

Τι τραγικός αχταρμάς παραπληροφόρησης! Και τι τραγική έλλειψη αλληλεγγύης προς μία χώρα που οφείλουμε τώρα να υποστηρίξουμε!

Οι Έλληνες εργάζονται τις περισσότερες ώρες στην Ευρώπη – 42 ώρες τη βδομάδα σύμφωνα με τη Eurostat, την στατιστική υπηρεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Το μέσο κατά κεφαλήν εισόδημα είναι 803 ευρώ. Το πραγματικό όριο ηλικίας δεν είναι τα 40 χρόνια, όπως ισχυρίζεται ο Άντερς Μπόρι, αλλά τα 61,4.

Πρόκειται δηλαδή για έναν από τους πιο σκληρά εργαζόμενους και ταυτόχρονα πιο χαμηλά αμειβόμενους λαούς της Ευρώπης. Όμως έχουν μια χώρα που εξαρτάται από τον τουρισμό και όχι από κάποια αμιγώς δικιά της μεγάλη παραγωγή. Και μια χώρα με ένα διερρηγμένο κοινωνικό συμβόλαιο.

Όπου ο κόσμος δεν εμπιστεύεται το κράτος, ενώ το κράτος δεν παρέχει στους πολίτες του ούτε τις βασικές κοινωνικές υπηρεσίες. Και το οποίο, ως επιστέγασμα όλων, βρίσκεται στη θηλιά του ευρώ.

Κάθε εθνικό νόμισμα μπορεί να παρομοιαστεί με ένα ρούχο. Κάθε χώρα φορούσε μέχρι πρότινος το ρούχο που της ταίριαζε. Μπορούσε να το στενέψει και να το φαρδύνει αν ήταν ανάγκη. Για παράδειγμα, μπορούσε να υποτιμήσει το νόμισμά της σε περίοδο κρίσης, ή να αυξομειώνει τα επιτόκια ανάλογα με τι ανάγκες της.

Όταν όμως εισήχθη το ευρώ, όλες οι χώρες έπρεπε ξαφνικά να φορέσουν τα ίδια ρούχα. Μόνο που τα μέτρα των ρούχων πάρθηκαν για να ταιριάζουν σε ορισμένες μόνο χώρες – όπως τη Γερμανία και τη Γαλλία. Για άλλες χώρες, όπως η Ελλάδα, το εν λόγω κουστούμι δεν ταίριαζε.

Η Ελλάδα κυβερνάται για δεκαετίες από δύο δυναστείες – τη συντηρητική Νέα Δημοκρατία και το σοσιαλδημοκρατικό ΠΑΣΟΚ, με δύο οικογένειες στην κορυφή, μία στο κάθε κόμμα. Και οι δύο κυβερνήσεις έχουν πάρει μεγάλα δάνεια, αλλά λίγοι ξέρουν τι δρόμο πήραν τα χρήματα των δανείων.

Πολλά από αυτά έχουν εξαφανιστεί στη διαφθορά και σε σκοτεινά συμβόλαια. Λέγεται ότι η κατασκευή ενός δρόμου στην Ελλάδα κοστίζει πολύ περισσότερο απ’ ότι στις υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, καθώς παρεμβάλλονται πάρα πολλοί μεσάζοντες.

Ενα μεγάλο μέρος των φορολογικών εσόδων πηγαίνει στη στήριξη μιας κρατικής γραφειοκρατίας που υπάρχει για να εξυπηρετεί μόνο τον εαυτό της. Ταυτόχρονα οι βασικές κοινωνικές υπηρεσίες αποτελούν πονεμένη ιστορία για τον κόσμο. Ένας ασθενής πρέπει να πληρώσει φακελάκι στο γιατρό για να τον φροντίσει, ενώ οι Έλληνες μαθητές χρειάζονται ιδιαίτερα μαθήματα για να ανταποκριθούν στις σχολικές εξετάσεις. Και μέσα σ’ όλα αυτά, ήρθε η οικονομική κρίση το 2008. Η Ελλάδα, η οικονομία της οποίας εξαρτάται από τον τουρισμό, επλήγη ακόμα πιο σκληρά.

Υπό άλλες συνθήκες, η κυβέρνηση θα μπορούσε να υποτιμήσει το εθνικό νόμισμα για βγει η χώρα από την κρίση. Όμως μετά την εισαγωγή του ευρώ, κάτι τέτοιο είναι αδύνατο. Η Ελλάδα περιορίζεται από το κουστούμι της το οποίο δεν μπορεί να βγάλει. Κι έτσι το κουστούμι καταστρέφεται – μόνο που αυτό δεν επιτρέπεται να συμβεί, καθώς το ίδιο φοράνε και οι υπόλοιπες χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Είναι προτιμότερο λοιπόν να πετσοκοφτεί αυτός που το φοράει.

Αυτό ονομάζεται "εσωτερική υποτίμηση" και σημαίνει απλά ότι αντί να υποτιμηθεί η αξία του νομίσματος περικόπτεται το εισόδημα του λαού.

Κατ’ απαίτηση της Ευρωπαϊκής Ένωσης, του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου (ΔΝΤ) και της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, οι Έλληνες κρατικοί γραφειοκράτες έβαλαν σε εφαρμογή ένα σχέδιο. Οι μισθοί θα συμπιεστούν και μεγάλα τμήματα γης θα ιδιωτικοποιηθούν. Παραλίες, αεροδρόμια, εθνικές οδοί και κατά το ήμισυ όλες οι δημόσιες επιχειρήσεις θα ξεπουληθούν. Στην πλατεία Συντάγματος κυκλοφορεί μια φήμη ότι η Ακρόπολη θα εξαγοραστεί από μια γερμανική εταιρεία.

Έμενα στο σπίτι κάποιων νέων που ανήκουν στη "γενιά των 700 ευρώ". Σύντομα θα μεταμορφωθούν στη "γενιά των 500 ευρώ". Είναι στην ηλικία μου – 30 χρονών και πάνω – όχι τόσο νέοι τελικά, όπως νιώθουν πιο νέοι απ’ ότι είναι καθώς ακόμα αναρωτιούνται τι θα κάνουν στο μέλλον. Κανείς τους δεν έχει παιδιά. Το να κάνουν παιδιά είναι κάτι αδιανόητο γι’ αυτούς. Είναι μορφωμένοι, έχουν πολλά χρόνια πανεπιστημιακών σπουδών στο ενεργητικό τους, όμως δουλεύουν ευκαιριακά ως διακοσμητές γάμων.

Ο ασφαλέστερος τρόπος να βρουν μια σταθερή δουλειά ήταν παλιότερα δια μέσου του κράτους, όμως αυτό πρόκειται τώρα να αλλάξει. Η κατάσταση αυτή δεν είναι εντελώς άγνωστη· το ίδιο ισχύει για τη γενιά μας σε όλη την Ευρώπη. Μόνο που στην Ελλάδα συμπιέζονται επιπλέον οι μισθοί μέχρι το κατώτερο όριο, με πρόσχημα την κρίση.

Στην πλατεία Συντάγματος διοργανώνεται κάθε απόγευμα συνέλευση. Όταν βρέθηκα εκεί στα μέσα του Ιούλη, ο αρχικός ενθουσιασμός είχε κάπως υποχωρήσει. Οι συμμετέχοντες δεν ήταν πια χιλιάδες, παρά εκατοντάδες. Ο καθένας μπορούσε να πάρει το λόγο και να μιλήσει ενώ τα θέματα ήταν διάφορα: από προτάσεις για γενική απεργία μέχρι εκκλήσεις να μην κλέβονται αντικείμενα από τους συγκεντρωμένους στην πλατεία. Ορισμένες ελληνικές λέξεις στριφογυρίζουν επίμονα στο μυαλό μου. Μία από αυτές είναι ο "Ισημερινός", που Σημαίνει Εκουαδόρ.

Ο πρόεδρος του Εκουαδόρ, Ραφαέλ Κορέα, ήταν ένας μεγάλος ήρωας για την πλατεία. Τρεις στους τέσσερις Έλληνες επιθυμούν η Ελλάδα να ακολουθήσει το παράδειγμα του Εκουαδόρ και της Αργεντινής: να κηρύξει στάση πληρωμών του χρέους. Ένας στους τέσσερις θέλει να φύγει η χώρα από το ευρώ. Αυτό που πρέπει να καταλάβει κανείς είναι ότι οι Έλληνες δεν είναι εξοργισμένοι με ένα αναγκαίο κακό – παρά με ένα μη αναγκαίο κακό.

Το πακέτο στήριξης που δόθηκε στην Ελλάδα δεν επιλύει την κρίση, παρά αναγκάζει τη χώρα να βυθιστεί βαθύτερα σ’ αυτήν. Αντί να γίνουν επενδύσεις στην ύπαιθρο, να φτιαχτεί κάποια παραγωγή που να μην βασίζεται στον τουρισμό, να χτιστεί κράτος πρόνοιας και να γεμίσει ο λαός αισιοδοξία, περικόπτονται τα εισοδήματα του κόσμου. Το ΔΝΤ, διαβόητο για τις πολιτικές λεηλασίας του στον τρίτο κόσμο, τα μάζεψε και έφυγε από τη Λατινική Αμερική. Τώρα κατασπαράσσει τα άκρα της Ευρώπης. Θα το αφήσουμε αυτό να συμβεί;

ΥΓ: Στην προηγούμενη δημοσίευση σας άφησα να δείτε και να ακούσετε το Σουηδικό συγκρότημα Sabaton που λίγα χρόνια πριν εξυμνούσε την Ελλάδα και τους Έλληνες. Τώρα όλως τυχαίως, μία άλλη Σουηδή δημοσιεύει την στήριξή της στη χώρα μας. Σύμπτωση; Κανείς δεν ξέρει…

Και πάλι εδώ...

Έπειτα από αρκετό καιρό επιστρέφω και πάλι στον ψηφιακό μας Αντιμένη. Δυστυχώς τα σχετικά με την στρατιωτική μου θητεία δεν εξελίχθηκαν όπως τα περίμενα με αποτέλεσμα να απέχω για όλο αυτό το διάστημα. Τα γεγονότα έτρεχαν ενώ εγώ τα ακολουθούσα με αργό βήμα, ως αποτέλεσμα αδυνατούσα να μας τροφοδοτήσω με τροφή για σκέψη. Από την άλλη αισθάνομαι την γλυκιά και συνάμα πικρή γεύση της δικαίωσης στα όσα είχα γράψει εδώ και καιρό σχετικά με το μνημόνιο και τον τρόπο με τον οποίο προσπαθούν να μας βγάλουν (;) από την κρίση. Μέχρι την επόμενη δημοσίευση απλά παραθέτω μία λίστα με το σύνολο των δημοσιεύσεων ώστε να θυμηθούμε και να ξεκινήσουμε σιγά σιγά να ξαναμπαίνουμε στον συνηθισμένο τρόπο σκέψης μας.

Και... Είμαστε στον Αέρα!   

Ποιός ήταν ο Αντιμένης και ποιος ο σκοπός του χώρου αυτού; 

Ο Μπαμπούλας του… Χρέους 

Η έννοια του χρέους και ο ρόλος του στην παγκόσμια γεωπολιτική σκακιέρα.

Το χρονικό ενός θανάτου 

Πως φτάσαμε στην πρόσφατε χρηματοοικονομική κρίση και η κατάρευση του "φιλελεύθερου" μοντέλου.

 

Κέυνς: Ένας Αριστερός καπιταλιστής ή Φιλελεύθερος σοσιαλιστής;;;

Μία περιεκτική επισκόπηση στις ιδέες του τρίτου κατά χρονολογική σειρά πατέρα της οικονομίας.

Τίγρεις, Μοντέλα και Δ.Ν.Τ. 

Παραδείγματα προς μίμηση και αποφυγή για την αντιμετώπιση της κρίσης.

Η παραμόρφωση μιας Αγαθής ιδέας   

Η εξέλιξη της Ε.Ε. από την ίδρυσή της έως σήμερα.

 

Μας Μνημόν(ιο)ευσαν

Μία σύντομη επισκόπηση στο περιβόητο μνημόνιο και τους όρους του.

 

Χρόνια Πολλά ! ! ! 
Εορταστική ανάρτηση.

Πάγ – Καλός

Απάντηση στον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης.

 

Μία ιστορία σχεδόν δύο... αιώνων!!!

Η σύντομη ιστορία του ελληνικού χρέους.

 

ΥΓ: Την ώρα που η χώρα μας συγκέντρωνε φίλια και εχθρικά πυρά, μία παρέα από την μακρινή και όχι ιδιαίτερα φιλική Σουηδία, ήρθε να μας θυμίσει ποιοι είμαστε, πως βρεθήκαμε εδώ και τι μπορούμε να πετύχουμε. Γιατί σίγουρα πολλοί από εμάς το είχαμε ξεχάσει.... Ακούστε..

Μία ιστορία σχεδόν δύο... αιώνων!!!

   Όπως σας είχα υποσχεθεί σε παλιότερη δημοσίευση (Ο Μπαμπούλας του… Χρεους), ήρθε η ώρα να κάνουμε μία σύντομη επισκόπηση στην ιστορία του δημόσιου χρέους της χώρας μας.

   Έχω ήδη αναφέρει ότι η ιστορία του δημοσίου χρέους ξεκίνησε ταυτόχρονα με την ιστορία του Ελληνικού κράτους κατά την επανάσταση του 1821. Με τα δύο πρώτα δάνεια «της ανεξαρτησίας» του 1824 η χώρα μας θεωρητικά δανείστηκε 2.800.000 λίρες αν και εισέπραξε μόλις 540.000. Τα «ρέστα» των 2.260.000 αποτέλεσαν προμήθειες, μεσιτικά, ασφάλιστρα και προκαταβολές τόκων. Δηλαδή δανειστήκαμε χρήματα τα οποία απλά ποτέ δεν πήραμε καθώς παρακρατήθηκαν, ενώ η καθαρή πρόσοδος αποτέλεσε μετά βίας το 20% του ποσού. Το πρώτο δάνειο (800.000 λιρών όπου και λάβαμε περίπου 350.000) το λάβαμε από τους οίκους Longman, O’ Brien και Ellice.  Το δεύτερο δάνειο (2.000.000 λιρών όπου έπρεπε να λάβουμε 815.000) το λάβαμε από τον οίκο Ricardo. Το οξύμωρο όμως με το δεύτερο δάνειο ήταν ότι οι ίδιοι οι δανειστές ανέλαβαν να το «αξιοποιήσουν» για την ίδια την Ελλάδα. Αφού προσέλαβαν με τα λεφτά του δανείου απόστρατους ναυάρχους και στρατηγούς (μόνο ο Κόχραν εισέπραξε ως προκαταβολή κοντά στις 90.000 λίρες) ανέλαβαν την παραγγελία 8 πλοίων (6 από την Αγγλία, δύο από τις Η.Π.Α.). Από τον παραπάνω στόλο στην Ελλάδα ήρθε μία αγγλική κορβέτα το 1826, ένα επίσης αγγλικό ατμόπλοιο το 1828 και τέλος ένα μικρό αγγλικό ατμόπλοιο και μία αμερικάνικη φρεγάτα αφού έληξε η επανάσταση (!!!). Ταυτόχρονα με τα χρήματα του δεύτερου δανείου, οι τραπεζικοί οίκοι μας ανάγκασαν να αγοράσουμε ομολογίες του πρώτου δανείου ώστε να στηρίξουμε την τιμή τους καθώς κερδοσκοπικά παιχνίδια τις είχαν υποτιμήσει (τα ίδια κερδοσκοπικά παιχνίδια που γίνονται μέχρι τις μέρες μας). Έπειτα από όλα αυτά εισπράξαμε επιτέλους κοντά στις 200.000 λίρες.  Δυστυχώς ως Έλληνες ακόμα και το πενιχρό ποσό που εισπράξαμε (σε σχέση πάντα με το συνολικό) το σπαταλήσαμε χωρίς φειδώ και έλεγχο. «Καπεταναίοι» δήλωναν εικονικούς άντρες ώστε να εισπράττουν οι ίδιοι τους μισθούς, ενώ η κυβέρνηση χρησιμοποίησε τα υπόλοιπα ώστε να θέσει στο περιθώριο τους εσωτερικούς της αντιπάλους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ο καπετάν Γκούμας που εισέπραττε μισθούς για 12.000 άντρες ενώ το σώμα του αποτελείτο από μόλις 3.000. Το τραγικό ήταν ότι μόλις με 20.000 λίρες το Μεσολόγγι θα μπορούσε να οχυρωθεί και να εφοδιαστεί πλήρως, καθιστώντας αδύνατη την πτώση του.  Όπως ήταν αναμενόμενο, το 1826 η Ελλάδα κήρυξε την πρώτη της ιστορικά πτώχευση.

   Το 1831 ο Όθωνας φέρνει μαζί του και ένα νέο δάνειο 60.000.000 φράγκων το οποίο υπέγραψαν η Αγγλία, η Γαλλία, η Ρωσία και η Βαυαρία (!!!). Η συμφωνία προέβλεπε η Ελλάδα να εισπράξει από τον οίκο Ρότσιλδ το 94% των χρημάτων από την πώληση των ομολογιών (και όχι από την ονομαστική τους αξία καθώς υπήρχε ο κίνδυνος να εισπραχθούν λιγότερα από την πώληση). Το οξύμωρο είναι ότι η ζήτηση για τις ομολογίες ήταν τέτοια ώστε εισπράχτηκαν όχι 60 αλλά 64 εκατομμύρια φράγκα. Παρόλα αυτά μας χρέωσαν μόλις με 56.400.000 (δλδ με το 94% των 60 και όχι των 64 εκατομμυρίων φράγκων – το 94% των 4.000.000 απλά παρακρατήθηκε). Από το παραπάνω ποσό παρακρατήθηκαν ακόμα 33.000.000 ως συνήθη τακτική για μεσιτικά, προμήθειες, ασφάλιστρα και μεσιτικά, ένα ποσό δόθηκε στην Τουρκία ως αποζημίωση (!!!) για την προσάρτηση της Εύβοιας και της Φθιώτιδας (το οποίο εισπράχθηκε από την Ρωσία η οποία το αξίωνε ως αποζημίωση από τον Ρωσοτουρκικό πόλεμο), ενώ τα τελευταία περίπου 10.000.000 καταβλήθηκαν στον Βαυαρικό στρατό που ακολούθησε τον Όθωνα (οι συνολικές αμοιβές του Βαυαρικού στρατού υπολογίστηκαν στα 20.000.000 ενώ την ίδια περίοδο ο μεγαλύτερος Ελληνικός στρατός δεν εισέπραξε ούτε τα μισά). Με λίγα λόγια η Ελλάδα δεν εισέπραξε απολύτως τίποτα από το εν λόγω δάνειο, ενώ ταυτόχρονα καταγράφηκαν παράλογα έξοδα όπως η αγορά 60 τσουβαλιών από αλεύρι για την παρασκευή αλευρόκολλας (!!!) ώστε να τοποθετηθεί ταπετσαρία στο σπίτι του αντιβασιλέα Άρμανσμπεργκ. Όπως ήταν αναμενόμενο εν έτη 1843 η Ελλάδα χρεοκοπεί για δεύτερη φορά ενώ οι δυνάμεις που υπέγραψαν εν αγνοία μας το δάνειο (με την ανοχή της πολιτικής ηγεσίας) επεμβαίνουν στην εσωτερική πολιτική (ιδίως την οικονομική) και δεσμεύουν όλα τα έσοδα μέχρι την οριστική αποπληρωμή, της βασική πηγής εσόδων του κράτους, του τελωνείου της Σύρου. Παρά την «χρεωκοπία» οι δανειστές συνέχισαν να απαιτούν τα χρήματα που ποτέ δεν εισπράχθηκαν καθώς και να δεσμεύουν οτιδήποτε φτάνοντας την χώρα στην εξαθλίωση. Μάλιστα, πέραν των εξευτελιστικών χαρακτηρισμών, των παράλογων οικονομικών απαιτήσεων, η Αγγλία δεν δίστασε να στείλει ένα μεγάλο μέρος του στόλου της να αποκλείσει και να καταλάβει τον Πειραιά, υιοθετώντας μία συνήθη πολιτική που θα ακολουθήσει πολλές φορές στο μέλλον. Μετά τις αντιδράσεις τόσο του ελληνικού όσο και του αγγλικού λαού και με την χρηματοδότηση της εθνικής τράπεζας ο αποκλεισμός λήγει. Παρά την «χρεωκοπία» του 1843 και των γεγονότων που ακολούθησαν, το 1859 η Ελλάδα μπαίνει στην πρώτη της ιστορικά «ελεγχόμενη χρεωκοπία» αφού βρέθηκε να χρωστάει τα υπερδιπλάσια απ όσα (δεν) πήρε από το «οθωνικό» δάνειο. Έτσι η Ελλάδα υποχρεώθηκε να πληρώνει ετήσια ως το 1871 όπου και έληγαν όλες οι ομολογίες το ελάχιστον 900.000 φράγκα. Το οξύμωρο όμως με αυτές, είναι ότι παρά τις κανονικές πληρωμές, μετά το πέρας του 1871 η χώρα μας βρέθηκε να χρωστάει  από το παραπάνω δάνειο επιπλέον 100.000.000 φράγκα!!! 

   Από το 1843 η Ελλάδα, αποκλεισμένη από όλες τις χρηματαγορές στρέφεται αναγκαστικά στον εσωτερικό δανεισμό. Το 1868 η κυβέρνηση δανείζεται 48.000.000 χρυσές δρχ, το 1877 28.000.000 και το 1878 10.000.000 (πάντα με εσωτερικό δανεισμό και με ελάχιστα ευνοϊκότερους  όρους από τους αλλοδαπούς). Συνέπεια των παραπάνω η χώρα βρέθηκε να χρωστάει το 1880 100.000.000 δραχμές στους εγχώριους δανειστές της. Το 1878 η χώρα αποφάσισε να εξοφλήσει τα δύο πρώτα δάνεια ανεξαρτησίας, παρά τις δύο πτωχεύσεις που μεσολάβησαν, ώστε να στραφεί εκ νέου στον εξωτερικό δανεισμό. Όμως το αρχικό ονομαστικό κεφάλαιο τον 2.800.000 λιρών (εισπράχθηκαν μόλις 540.000), παρά τις όποιες δόσεις που είχαν καταβληθεί, είχε φτάσει τις 10.030.000 λίρες!!! Για να ξεχρεώσει οριστικά ο Τρικούπης από τα εν λόγω δύο δάνεια (έτσι πίστευε ο άνθρωπος καθώς το 1927 ξεφύτρωσαν ξαφνικά και νέοι πιστωτές των δανείων της ανεξαρτησίας) χρησιμοποίησε το δάνειο του 1890 που μόλις είχε λάβει για την δημιουργία σιδηροδρομικού δικτύου, ενώ πήρε ένα βραχυχρόνιο εσωτερικό δάνειο 600.000 λιρών. Όπως όμως «βρικολάκιασαν» τα δάνεια της ανεξαρτησίας, έτσι βρικολάκιασε και το «οθωνικό» δάνειο, το οποίο ουδέποτε η Ελλάδα υπέγραψε ή εισέπραξε. Στην χώρα μας αρνήθηκε η συμμετοχή των αντιπροσώπων μας στο συνέδριο του Βερολίνου αν πρώτα δεν καταβάλλονταν στους κληρονόμους του Λουδοβίκου 4.500.000 φράγκα. Ο Τρικούπης, ίσως ο μοναδικός άξιος κυβερνήτης μετά τον Καποδίστρια, προσπάθησε να μετασχηματίσει την Ελλάδα, να την οδηγήσει στην ανάπτυξη και ταυτόχρονα να της δώσει κύρος στο εξωτερικό. Αξίζει να αναφέρω πως την περίοδο που ανέλαβε, από τις 40 – 45 εκατομμύρια δραχμές που είχε ως ετήσια έσοδα το κράτος, πλήρωνε για την εξυπηρέτηση μόνο των δανείων παραπάνω από 20. Είχε δηλαδή μπει, όπως αναφέρει ο τότε καθηγητής Ι. Σούτσος, στον δρόμο που είχαν βάλει νωρίτερα την Τουρκία και την Αίγυπτο, της συστηματοποιημένης χρεωκοπίας (ακριβώς όπως και σήμερα). Ο Τρικούπης προσπάθησε με νέα δάνεια (γι αυτό έχει χαρακτηριστεί δικαίως αλλά και αδίκως ως πρωταθλητής του δανεισμού), να αποπληρώσει ολοκληρωτικά τα παλιά και να τονώσει την ανάπτυξη, ώστε να βγάλει την χώρα από τον κανάλι που την είχαν οδηγήσει τόσο οι ξένοι όσο και αρκετοί ασυνείδητοι  Έλληνες πολιτικοί – οικονομικοί παράγοντες (π.χ. ο «ευεργέτης» Συγγρός).  Εις μάτην… Στις 9 Δεκεμβρίου (άλλες πηγές αναφέρουν 10) του 1893, σε ομιλία του στην Βουλή, ο Τρικούπης αναφέρει «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» και το ελληνικό κρατίδιο με μόλις 70 χρόνια ζωής οδηγείται για τρίτη φορά σε χρεωκοπία. Αξίζει αναφοράς ότι από το 1879 έως το 1893 η χώρα μας έλαβε ως δάνεια 365.000.000 φράγκα, για τα οποία έδωσε 25.000.000 μεσιτικά, 121.700.000 ως αποσβέσεις και 389.150.000 ως τοκοχρεολύσια. Παρόλα αυτά, βρέθηκε να χρωστάει 586.000.000 φράγκα!!!  Μάλιστα 220.000.000 η χώρα δεν τα εισέπραξε ποτέ καθώς πήγαν κατευθείαν στους ίδιους τους δανειστές μας που ήταν ταυτόχρονα και εργολάβοι των δημοσίων έργων και προμηθευτές πολεμικού υλικού (υπερχρέωναν ένα δημόσιο έργο και στην συνέχεια μας δάνειζαν οι ίδιοι για να πληρωθούν, με όρους κάτι παραπάνω από επαχθείς).

   Από το 1893, λόγω της νέας χρεωκοπίας η χώρα δεν μπορεί να στραφεί σε καμία χρηματαγορά του εξωτερικού, ενώ καμία χώρα δεν προτίθεται να της δανείσει. Τα πράγματα αλλάζουν το 1897 όταν και στην Ελλάδα επιβάλλεται ο Δ.Ο.Ε. (Διεθνής Οικονομικός Έλεγχος), η Τρόικα της εποχή, μετά από πρόταση της Γερμανίας, για να χορηγηθεί δάνειο στην χώρα, γνωστό ως «οικονομικό». Το δάνειο ύψους 150.000.000 φράγκων που το εγγυήθηκαν οι μεγάλες δυνάμεις, κατέληξε ως αποζημίωση της Τουρκίας για την Θεσσαλία (62%),   ως κάλυψη του υπάρχοντος χρέους (20%), ως έξοδα έκδοσης (3%) και ως κάλυψη των ελλειμμάτων (15%).  Εδώ θα αναφέρω μόνο ορισμένα χαρακτηριστικά του Δ.Ο.Ε. που επιβλήθηκε στην χώρα μας. Αρχικά, παρά το γεγονός ότι το 1/3 του χρέους μας ήταν εσωτερικό, κανένας Έλληνας δεν μπήκε στην επιτροπή του Δ.Ο.Ε. Αντιθέτως στην Τουρκία το ίδιο διάστημα, ενώ το εσωτερικό χρέος ήταν μόλις 6%, της επιτράπηκε να υπάρχει τουρκική συμμετοχή στην επιτροπή. Μάλιστα, την εποχή εκείνη, ο Δ.Ο.Ε. είχε χαρακτηριστεί ως «επαχθής μεν αλλά και αναπόφευκτος» ενώ είχε και το δικαίωμα της «πρωτοπραξίας» στον Ελληνικό προϋπολογισμό (ακριβώς όπως σήμερα). Σταδιακά ο Δ.Ο.Ε. και οι μεγάλες δυνάμεις – δανειστές μας, άρχισαν να λαμβάνουν ως εγγυήσεις ειδικούς φόρους (π.χ. του τσιγαρόχαρτου), τον έλεγχο μονοπωλίων και τα έσοδα των λιμανιών (π.χ. Θεσσαλονίκης).

   Από το 1900 και μετά, η χώρα συνέχισε να δανείζεται, κυρίως για αναπτυξιακά αλλά και πολεμικά έργα. Απλά αναφέρω ότι για την απαραίτητη για τον πόλεμο σιδηροδρομική γραμμή Αθηνών – Λαρίσης, η αλλοδαπή κατασκευάστρια αφού χρέωσε 210.000δρχ το χιλιόμετρο (8.500.000 δρχ του 1936), προσφέρθηκε να μας χορηγήσει η ίδια το δάνειο υποθηκεύοντας ταυτόχρονα και την ίδια την γραμμή παρά την εγγύηση από τον φόρο του καπνού. Το 1910 η Ελλάδα προχωράει σε δάνειο 150.000.000 φράγκων από τα οποία είσπραξε κάτι περισσότερα από 90.000.000. Είπαμε, τα άλλα ήταν μεσιτείες, προμήθειες, προκαταβολές και ασφάλιστρα. Συνολικά έως το 1915 η χώρα θα δανειστεί από το εξωτερικό ονομαστικά περίπου 521.000.000 φράγκα από τα οποία τελικά θα εισπράξει κάτι παραπάνω από 350.000.000. Με τα χρήματα αυτά θα αποπληρωθούν παλιότερα δάνεια (κυρίως εσωτερικά), θα καλυφθούν έξοδα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, θα καλυφθούν ελλείμματα και θα εξοφληθεί το χρέος των γεωργικών ταμείων.  Μέσα σε αυτά, η Ελλάδα θα αναγκαστεί να πάρει δάνειο για την «αγορά» της σιδηροδρομικής γραμμής Θεσσαλονίκης – Κωνσταντινούπολης που είχε με μάχες κατακτήσει και ελέγξει ο Ελληνικός Στρατός. Κλείνοντας με τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο και το ευχαριστώ που άκουσε η Ελλάδα για την συμμετοχή της θα αναφέρω ένα ακόμα παράδειγμα. Η χώρα μας, κατά την διάρκεια του πολέμου, έλαβε πιστώσεις ύψους 239.000.000 φράγκων (από 850.000.000 που μας είχαν υποσχεθεί) για την διεξαγωγή του πολέμου. Κατά την διάρκεια των εχθροπραξιών, για την συντήρηση του συμμαχικού στρατού στην Βόρεια Ελλάδα η κυβέρνηση ξόδεψε 260.000.000 χρυσά φράγκα, τα οποία και έπρεπε να της καταβληθούν από την Αντατ. Όμως οι «σύμμαχοι» πίστωσαν την Ελλάδα με το αστρονομικό ποσό των 436.000.000 φράγκων ως πιστώσεις πολεμικού υλικού ώστε να πληρώσουν μόλις 63.000.000 και όχι 260.000.000 φράγκα όπως όφειλαν.

   Κατά την διάρκεια του μεσοπολέμου, και ενώ η χώρα αντιμετώπιζε τις συνέπειες της Μικρασιατικής τραγωδίας. Αναγκασμένη να επουλώσει τις πληγές των πολυετών πολέμων, να επουλώσει το προσφυγικό πρόβλημα και να δημιουργήσει τις κατάλληλες αναπτυξιακές υποδομές δανείζεται συνολικά 1 δις φράγκα. Εδώ πρέπει να τονίσω ότι για πρώτη φορά, η Γαλλία χάνει τον βασικό δανειοδοτικό της ρόλο και στην θέση της πρωτοεμφανίζονται οι Η.Π.Α. Με το 1/3 των τακτικών εσόδων να καταβάλλονται αποκλειστικά για την αποπληρωμή του εξωτερικού δανεισμού , και με το ποσοστό αυτό να αυξάνεται σταθερά (το 1932 έφτασε το 1/2!!!), στις 16/4/1932 ο Μαρής ενημερώνει τον Δ.Ο.Ε., που ήρθε για λίγο και έμεινε πολύ (τυχαίο;), ότι θα κηρύξει χρεοστάσιο για τους τόκος των δανείων. Ο Βενιζέλος, πήρε την σωστή απόφαση μεταξύ πληρωμής των δανείων και  τις υποχρεώσεις στον λαό, παραβλέποντας τα δικαιώματα του Δ.Ο.Ε. Έτσι η Ελλάδα κήρυξε την τέταρτη πτώχευση. Κάνοντας μία γενική εκτίμηση, από την ίδρυση του Ελληνικού κράτους, είχαμε λάβει περίπου 2.200.000.000 φράγκα και ενώ είχαμε καταβάλλει πολλαπλάσια, συνεχίσαμε να χρωστάμε περίπου το ίδιο ποσό!!!Στο διάστημα 1932 – 1945 δεν υπήρξαν νέα δάνεια αλλά παρουσιάστηκαν αρκετές περιπτώσεις εκβιασμού της χώρας από τους ομολογιούχους κατά τον διακανονισμό που ακολούθησε της πτώχευσης. Το ίδιο διάστημα υποστηρίζεται όχι η χώρα μας έδωσε δάνειο… Το κατοχικό δάνειο που πήρε η Γερμανία από την Ελλάδα ύψους 3.000.000.000 δολαρίων και ποτέ δεν επιστράφηκε, χρέωσε επιπλέον την χώρα… 

   Μετά την λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου η χώρα θα προσπαθήσει να ανασυγκροτηθεί αφού οι ζημιές κατά την κατοχική περίοδο ξεπερνούσαν κατά 30 φορές το Α.Ε.Π. Στην επόμενη δεκαετία από την λήξη του πολέμου, η Ελλάδα θα λάβει τρία εξωτερικά δάνεια ύψους 150.000.000 δολαρίων. Κατά την δεκαετία του ’60, σε συνδυασμό με την ραγδαία ανάπτυξη, θα γίνει η πιο αξιόλογη προσπάθεια τιθάσευσης του δημοσίου χρέους. Πρωταρχικά διακανονίστηκε το προπολεμικό χρέος που αποτελούσε και το 75% του δημοσίου χρέους, ενώ προσπάθησε να αποπληρώσει και το μεγαλύτερο μέρος του μεταπολεμικού δανεισμού, που αν και κατέβαλε πάνω από το 100% των ονομαστικών δανείων, δεν κατάφερε να το περιορίσει σημαντικά.  Παρόλα αυτά,  βασιζόμενη στους υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης, το δημόσιο χρέος ως ποσοστό επί του Α.Ε.Π. άγγιξε μονοψήφια νούμερα.

   Κατά την περίοδο της δικτατορίας, η Ελλάδα αυξάνει σημαντικά τον δανεισμό. Χαρακτηριστικό όμως του δανεισμού εκείνης της περιόδου ήταν ο εσωτερικός του χαρακτήρας, προφανώς σε μία προσπάθεια να ανακυκλωθούν οι τόκοι στην οικονομία και να μην αυξηθεί η εξάρτηση της χώρας από εξωγενής παράγοντες. Δεν πρέπει επίσης να παραβλέπουμε ότι λόγω της πολιτικής κατάστασης, πολλές χώρες δεν ήταν πρόθυμες να μας δανείσουνε, και ίσως ο εσωτερικός δανεισμός να ήταν μονόδρομος περισσότερο παρά συνειδητή επιλογή.

   Κατά την μεταπολίτευση, το προπολεμικό εξωτερικό χρέος εξαλείφεται οριστικά. Μετά από 1,5 αιώνα, η πληγή που οδήγησε σε τέσσερις χρεωκοπίες επουλώθηκε. Παράλληλα, παρά την συνεχόμενη άνοδο του δανεισμού τόσο σε απόλυτα ποσά όσο και ως ποσοστά επί του Α.Ε.Π., αυτός παραμένει σε ελεγχόμενα πλαίσια, και πάντα χαμηλότερα από το 1/3 του Α.Ε.Π. Σημαντική είναι επίσης η επιστροφή της Γαλλίας ως πιστωτή και η απουσία της Αγγλίας.

   Δυστυχώς οι επόμενες κυβερνήσεις από το 1981 έως το 1993 εκτόξευσαν μέσα σε μία δεκαετία το δημόσιο χρέος σε επίπεδα μεγαλύτερα του ετήσιου Α.Ε.Π. Μάλιστα το 1985 η χώρα μας κατέχει μία όχι και τόσο τιμητική πρωτιά καθώς είναι παγκόσμια πρώτη στο κατά κεφαλή δημόσιο χρέος, ενώ οι κυβερνήσεις χρησιμοποιούσαν το 1/3 των ετήσιων εσόδων για την αποπληρωμή τοκοχρεολυσίων. Είναι προφανές ότι η πολιτική «του δώστα όλα», πέραν του ότι στοίχισε στην χώρα από πλευράς ανάπτυξης (με το κλείσιμο όλων των αξιόλογων βιομηχανιών),την  χρέωσε ταυτόχρονα θεωρώντας τον εξωτερικό δανεισμό ως έσοδο τακτικό και οργανικό.  

   Από το 1993 και έπειτα το δημόσιο χρέος διαγράφει μία σταθεροποίηση, με πτωτικές τάσεις, αποτέλεσμα όμως της δημιουργικής λογιστικής που εφάρμοσε στα δημοσιονομικά μας η Goldman Sachs έναντι αδρότατης αμοιβής. Ήταν οπότε εύκολο για τους συμβούλους της ίδιας εταιρείας κ. Hubert Burda (πολυεκατομμυριούχο των Μ.Μ.Ε. και ιδιοκτήτη του γερμανικού Focus) και Otmar Issing (Γερμανός οικονομολόγος) να θυμηθούν ξαφνικά τα δικά τους προ δεκαετίας κατορθώματα στην Ελλάδα για να «παίξουν» το δικό τους παιχνίδι.

   Κατά την περίοδο 2004 – 2008, παρατηρείται μία αμυδρή μείωση του χρέους ως ποσοστού του Α.Ε.Π., το οποίο πέφτει 15 χρόνια μετά, ξανά κάτω από το 100%. Από το 2008, προφανώς και λόγω κρίσης, το χρέος ξαναπαίρνει την ανιούσα. Σε αυτό το σημείο θέλω απλά να τονίσω κάτι. Η Ελλάδα του σήμερα δανείζεται με 7,5% προνομιακό επιτόκιο χρήματα τα οποία οι ίδιοι οι δανειστές της τα έχουν προ - δανειστεί με 3% από την Ε.Κ.Τ. (Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα).        

   Αυτή λοιπόν ήταν η μακροσκελής ιστορία του Δημοσίου Χρέους μας… Ως επίλογο θυμάμαι από μικρό παιδί τον πατέρα μου να μου λέει: «Η ιστορία κάνει κύκλους». Πολλά χρόνια αργότερα, πλέον πιστεύω ότι ο μόνος τρόπος για να προβλέψουμε και να προλάβουμε το μέλλον είναι να διδασκόμαστε από την ίδια την ιστορία. Δ.Ο.Ε. - Τρόικα, πρωτοπραξία, - μνημόνιο, τοκογλυφικοί όροι, κερδοσκοπικά παιχνίδια και έλεγχος των εθνικών πλουτοπαραγωγικών πηγών…. Συμπτώσεις ή κάτι παραπάνω; Η απάντηση έρχεται από τη δημοφιλή πλέον διαφήμιση: «Τυχαίο; Δε νομίζω»

ΥΓ: Θέλω να ζητήσω ειλικρινά συγγνώμη από το πιστό μέλος του «Αντιμένη» που από απροσεξία δεν είδα το ερώτημά του τον Νοέμβριο. Αρχικά ο «Αντιμένης» δεν είναι ο υπογράφων, είμαστε όλοι εμείς που θα διαβάσουμε, θα σκεφτούμε και θα διατυπώσουμε οτιδήποτε θα αποτελέσει τροφή για σκέψη. Είναι χαρά μου να βλέπω ερωτήματα, απόψεις και ιδέες καθώς μόνο έτσι «δουλεύει» ο ψηφιακός Αντιμένης μας. Στο ερώτημα τώρα, η ελεγχόμενη χρεωκοπία δεν αποτελεί χρεωκοπία με την κλασσική έννοια του όρου. Αποτελεί ένα υβρίδιο κατά το οποίο διασφαλίζονται το δυνατότερον τα συμφέροντα της θιγόμενης πλευράς, δηλαδή των δανειστών. Στην ουσία πρόκειται για μία συνήθη δραστηριότητα στο επιχειρηματικό περιβάλλον. Όταν παραδείγματος χάριν ο χρεώστης δεν μπορεί να πληρώσει στην ώρα του, «τα βρίσκει» με τον δανειστή είτε επιμηκύνοντας την αποπληρωμή είτε διακανονίζοντας το ποσό. Δυστυχώς η ελεγχόμενη πτώχευση κρατών είναι αρκετά διαφορετική καθώς έχει ήδη εφαρμοστεί στην Ελλάδα παλαιότερα αλλά και στην Ουρουγουάη το 2003. Η ελεγχόμενη πτώχευση δεν θα στερήσει από την χώρα μας την πρόσβαση στις χρηματαγορές, αλλά θα αυξήσει τρομερά το κόστος δανεισμού της. Το spread, δηλαδή η αμοιβή για τον κίνδυνο, θα είναι πολύ πολύ μεγαλύτερο. Αντιθέτως, οι πιστωτές μας θα συνεχίσουν να εισπράττουν αν όχι όλο το ποσό, το μεγαλύτερο μέρος αυτού (πράγμα που στην πραγματική χρεωκοπία δεν ισχύει). Θα μπορούσαμε λοιπόν να πούμε, ότι η ελεγχόμενη χρεωκοπία είναι χρεωκοπία για την χώρα (αν όχι κάτι χειρότερο) αλλά όχι για τους «προνομιούχους» πιστωτές (καθώς είναι σίγουρο ότι κάποιοι πιστωτές, όπως ένας συνεργαζόμενος μικροεπιχειρηματίας με το κράτος ή ο δημόσιος υπάλληλος δεν θα είναι στην «προνομιούχο» κατηγορία). Για τον λόγο αυτό, η Ελλάδα πρέπει να αρνηθεί οποιοδήποτε σενάριο «ελεγχόμενης» χρεωκοπίας, παρά μόνο αν αναγκαστεί, να ακολουθήσει το παράδειγμα Τρικούπη. Άλλωστε είναι και αυτό ένα διαπραγματευτικό ατού στο χέρι της…