Πέμπτη 24 Νοεμβρίου 2011

Δραχμή, Ευρώ και ισοτιμίες…



   Το τελευταίο διάστημα ακούγεται συνεχώς το σενάριο περί εξόδου από την Ευρωζώνη και τα πλεονεκτήματα – μειονεκτήματά του. Στην πρόσφατη ομιλία του νέου πρωθυπουργού στην βουλή, ο κ. Παπαδήμος στο πλαίσιο της επιχειρηματολογίας του για την παραμονή μας στο ευρωπαϊκό νόμισμα δήλωσε ότι ακόμα και στην περίπτωση επιστροφής στη δραχμή, «το δημόσιο χρέος θα είναι εκπεφρασμένο σε ευρώ» . Όντως, στην περίπτωση που η Ελλάδα επιστρέψει στην δραχμή, το νέο – παλιό μας νόμισμα θα υποτιμηθεί (αυτός είναι ο λόγος της επιστροφής άλλωστε) αφού η χώρα θα τυπώσει δραχμές ώστε να ικανοποιήσει τις ανάγκες του κράτους. Έτσι, με δεδομένα την υποτίμηση της δραχμής και την πολιτική του ισχυρού ευρώ που έχει επιβάλει η Γερμανία, το χρέος της Ελλάδας θα εκτιναχθεί λόγω συναλλαγματικών ισοτιμιών. Είναι όμως πράγματι έτσι;
   Όπως ανέφερα σε παλαιότερη ανάρτηση, οι ρίζες του χρέους είναι πολύ βαθιές στην ελληνική ιστορία (Μία ιστορία σχεδόν δύο… αιώνων!!!). Για να καταλήξω τον συλλογισμό μου, οι ομολογίες οι οποίες λήγουν και καλείται η Ελλάδα να πληρώσει εντός του 2012 εκδόθηκαν την δεκαετία του 80, λίγα μόλις χρόνια μετά την υιοθέτηση την διευρωπαϊκής συναλλαγματικής ισοτιμίας E.C.U. (European Currency Unit)και φυσικά πριν την θέσπιση του ευρώ. Μάλιστα, όλες οι ομολογίες που έχουν έως τώρα εκδοθεί τις διέπει το ελληνικό δίκαιο, που ορίζει πως η αποπληρωμή τους γίνεται σε εγχώριο νόμισμα. Πως είναι λοιπόν δυνατό, ομολογίες, γραμμάτια και δανειακές συμβάσεις να εκφράζονται σε ένα νόμισμα την στιγμή που δεν υφίστατο κατά την σύνταξή τους;
   Η πρώτη και πιο εύκολη εκδοχή, είναι ο νέος πρωθυπουργός να ψεύδεται, είτε εμμέσως είτε αμέσως. Στην πρώτη περίπτωση, παραπλανά παίζοντας με την λέξη «εκφράζω». Το ελληνικό χρέος εκφράζεται και ως ποσοστό, και σε δολάρια και σε τουρκικές λίρες με έναν απλό υπολογισμό. Το θέμα είναι σε ποιο νόμισμα θα είναι πληρωτέο, ποια είναι η συμβατική υποχρέωση της Ελλάδας να πληρώσει (υπενθυμίζω ότι κατά την κατάρτιση των περισσοτέρων συμβάσεων δεν υπήρχε ευρώ). Στην δεύτερη περίπτωση θέλει απλά να πανικοβάλει. Υπάρχει και η περίπτωση της μερικούς αλήθειας, δηλαδή μέρος του δημοσίου χρέους (κυρίως το κομμάτι που αντιστοιχεί στο μνημόνιο που μας «έσωσε») να είναι σε ευρώ, αλλά να μην θέλει για τους δικούς του λόγους να το αναφέρει. Σε όλες τις εκδοχές της εν λόγο περίπτωσης, το ψεύδος είναι ανεπίτρεπτο τόσο λόγω κρισιμότητας της στιγμής όσο και ως προσώπου «κοινής» αποδοχής.
   Η δεύτερη εκδοχή μας γυρνά πίσω στο 2001 και στην ένταξή μας στο ευρώ. Υπάρχει η πιθανότητα κατά την είσοδο της χώρα στην ευρωζώνη, η τότε κυβέρνηση να έπεσε στην «λούμπα» και να συμφώνησε στην έκδοση νέων αξιογράφων (ομολόγων, γραμματειών κτλ) που να εκφράζονται σε ευρώ ώστε να αντικαταστήσουν τα υπάρχοντα που ήταν σε «εθνικό νόμισμα». Κάτι τέτοιο θα ήταν πιθανό και μάλλον χωρίς δόλο καθώς δεν υπήρχε ούτε υπάρχει ακόμα πρόβλεψη και διαδικασίες από την Ευρωπαϊκή Ένωση για έξοδο χώρας από το ευρώ. Κατά την προσωπική μου άποψη κάτι τέτοιο δεν ισχύει καθώς ούτε δημοσιεύθηκε ποτέ κατά την ένταξη της χώρας ούτε αποκαλύφθηκε ακόμα και μία δεκαετία μετά με απογραφές και εναλλαγές κυβερνήσεων.
   Η τρίτη εκδοχή είναι αυτή που αν ισχύει μας πονάει και περισσότερο. Μετά από δήλωση Βρετανού δικηγόρου που συμμετείχε στις διαπραγματεύσεις του περιβόητου μνημονίου, η δανειακή σύμβαση των 110 δις είναι πληρωτέα σε ευρώ (και όχι σε εθνικό νόμισμα όπως όλες οι μέχρι τότε συμβάσεις) ενώ διέπεται από το βρετανικό δίκαιο και όχι από το ελληνικό. Σε αυτό το σημείο, αξίζει να αναφέρω ότι το συνολικό δημόσιο χρέος προ μνημονίου έφτανε τα 350 δις ευρώ. Δηλαδή, μέσα σε δύο χρόνια, το χρέος αυξάνεται κατά 31,5% και μάλιστα με ειδεχθείς όρους (που ήδη αναλύσαμε στο άρθρο «Μας… Μνημόν(ιο)ευσαν») που ταυτόχρονα μας κρατάνε δέσμιους στο άρμα του ευρώ. Δυστυχώς υπάρχουν και χειρότερα, καθώς υπάρχει το ενδεχόμενο στο πλαίσιο της «καλής θέλησης» του τότε πρωθυπουργού, να ανταλλάχθηκαν και όλα τα παλαιότερα αξιόγραφα με νέα τα οποία είναι πληρωτέα σε ευρώ και διέπονται από το βρετανικό δίκαιο. Στην πρώτη περίπτωση, η ελληνική πλευρά υπέπεσε σε σοβαρό ατόπημα, είτε ακούσιο είτε εκούσιο. Στην δεύτερη περίπτωση πάλι, μιλάμε για εθνική μειοδοσία καθώς δεν υπήρχε κανένας απολύτως λόγος μετατροπής χρεών του ’70 και του ’80 σε ευρώ και υπό το βρετανικό δίκαιο όταν ήταν στο συμφέρον και λογικό «εθνικό νόμισμα» και υπό τις αρχές του ελληνικού δικαίου.      

ΥΓ1: Αξίζει να δείτε και να υπογράψετε (subscribe) το μανιφέστο της πανευρωπαϊκής κίνησης διαφύλαξης δημόσιων αγαθών.
ΥΓ2: Ενημερωτικά προς τον νέο πρωθυπουργό που έσπευσε να δηλώσει ότι δεν είναι πολιτικός, πολιτικός δεν ήταν αλλά πλέον είναι. Ξεσκονίζοντας και λίγο την νομική ορολογία, δεν είναι πολιτικός με το αντικειμενικό κριτήριο αφού δεν πολιτεύεται, αλλά είναι πολιτικός με το υποκειμενικό κριτήριο καθώς ασκεί πολιτική και μάλιστα υψηλότατου επιπέδου. Και ως θεωρητικά δεύτερος στην ιεραρχία πολιτικός της χώρας, είναι υπόλογος για τις πράξεις και τα λόγια του στον κυρίαρχο ελληνικό λαό. Παραφράζοντας και ένα παλιό αθλητικό σύνθημα: «Η Ελλάδα έχει λαό και ιστορία, πρωθυπουργέ Λουκά δεν είναι εταιρεία».
ΥΓ3: Σχετικά με την σημερινή εικόνα, είναι το βιβλίο «27 Πανσέληνοι στην Ανατολή» ενός αδελφικού φίλου, του Ηλία Βροχίδη που προσπάθησε με επιτυχία να χωρέσει 2,5 ολόκληρα χρόνια ταξιδιού και περιπέτειας σε ένα μόλις βιβλίο. Eπίσης τον ευχαριστώ θερμά καθώς δεν περίμενα ποτέ 1 πανό και 1 μπουκάλι σαμπάνιας να ήταν αρκετά ώστε να χωρούσε το όνομά μου μέσα σε ένα τέτοιο παραγεμισμένο από εμπειρίες βιβλίο. Το προτείνω ανεπιφύλακτα!!!                  

Πέμπτη 3 Νοεμβρίου 2011

Σε μία παρτίδα... Πόκερ!!!

   
   Το σύνταγμα των Η.Π.Α. ορίζει ότι στην περίπτωση απόλυτης ισοψηφίας μεταξύ των υποψηφίων στις προεδρικές εκλογές, ο νέος κάτοικος του Λευκού Οίκου θα κριθεί σε μία παρτίδα πόκερ. Μία ακόμη αμερικανιά ή κάτι άλλο;
   Μάλλον οι συντάκτες του αμερικάνικου συντάγματος σκέφτηκαν αρκετά έξυπνα. Το πόκερ με την μορφή που το ξέρουμε σήμερα, γεννήθηκε στα ατμόπλοια του Μισισιπή και στα σαλούν, αποτελεί δηλαδή ένα εθνικό παιχνίδι. Από την άλλη απαιτεί από τους παίκτες υψηλού επιπέδου νοημοσύνη και ικανότητα τόσο στην μπλόφα όσο και στο «διάβασμα» του αντιπάλου. Έτσι ο νομοθέτης όρισε ένα απαιτητικό εθνικό παιχνίδι ως μέτρο στο οποίο οι υποψήφιοι θα ανταγωνιστούν και θα αναγκαστούν να ξεδιπλώσουν τις ικανότητές τους. Πέραν φυσικά των παραπάνω παραγόντων επιτυχίας στο πόκερ, πρέπει πάντα να λάβουμε υπόψη μας τόσο τον παράγοντα τύχη όσο και την δυνατότητα στοιχηματίσου, δηλαδή την οικονομική δυνατότητα του κάθε παίκτη.
   Αυτό το διάστημα, η χώρα μας βρίσκεται αναγκασμένη να παίξει σε ένα παιχνίδι σκληρού πολιτικοοικονομικού πόκερ κάτι παραπάνω από μία προεδρία, το ίδιο της το μέλλον. Μακροπρόθεσμα, ο μέσος παίκτης αν έχει την πολλαπλάσια οικονομική δυνατότητα από τους συμπαίκτες κερδίζει. Δηλαδή ο έχων νου και τεράστια καβάτζα ποτέ δεν χάνει. Και δυστυχώς η χώρα μας είναι αυτή που έχει τα λιγότερα χρήματα πάνω στο τραπέζι. Για τον λόγο αυτό θα πρέπει να επιστρατεύσει ένα πλήθος όπλων που έχει στη φαρέτρα του ένας καλός παίκτης. Καταρχάς πρέπει να χρησιμοποιήσει στο 101% την αντίληψη. Να μάθει τους αντιπάλους, να χρησιμοποιήσει διαφορετικές τακτικές  ώστε να γίνει απρόβλεπτος, να συνειδητοποιήσει την θέση του  αλλά και τα όριά του. Κακά τα ψέματα, στην προκειμένη περίπτωση η χώρα μας δεν θα μπορέσει να βγει ο νικητής του τραπεζιού, αλλά θα πρέπει να αποφύγει να μείνει ταπί (και όχι ψύχραιμη) αν όχι να κερδίσει σε επιμέρους σημεία. Ταυτόχρονα θα πρέπει να γίνει απρόβλεπτη, επιθετική κάποιες φορές, συντηρητική κάποιες άλλες. Ποτέ όμως με σταθερή πολιτική, καθώς το μειωμένο της κασέ θα την καταστήσει  μακροπρόθεσμα αναλώσιμη. 
   Δεύτερον θα χρειαστεί να χρησιμοποιήσει πονηρά την μπλόφα. Στις στιγμές που θα διακυβεύονται πολλά και θα στερείται κάποιου ισχυρού χαρτιού η μπλόφα δύναται να προσφέρει μία μικρή μα σημαντική νίκη. Τι θα μπορούσε να είναι μία τέτοια μπλόφα; Καταρχάς μία επιλεκτική στάση πληρωμών από πλευράς μας, πρακτικά χρεωκοπία. Στην περίπτωση αυτή όλοι θα βγουν λίγο ή πολύ χαμένοι (πράγμα που οφείλω να συζητήσουμε σε κάποιο άλλο άρθρο). Με την σωστή τακτική μπορεί το δόγμα «της αποτροπής μέσω σημαντικής απώλειας» να λειτουργήσει και οι αντίπαλοί μας να προτιμήσουν να χάσουν λίγα τώρα παρά περισσότερα στο μέλλον. Μία άλλη μπλόφα θα ήταν η αλλαγή νομίσματος. Όχι όμως κάποιου νέου νομίσματος αλλά ενός υπάρχοντος (π.χ. δολλάριο). Πιο τραβηγμένη μέθοδος αλλά εφικτή και πιθανή ως σενάριο. Και πάλι το δόγμα της αποτροπής θα «ανάγκαζε» σε περίπτωση επιτυχίας της μπλόφας τους αντιπάλους παίκτες σε «πάσο», ώστε να αποφύγουν μεγαλύτερη ζημιά μελλοντικά.
Τρίτον είναι η εκμετάλλευση εξωτερικών καταστάσεων, όπως η είσοδος στο παιχνίδι ενός ισχυρού τρίτου παίκτη (π.χ. BRIC – Βραζιλία, Ρωσία, Ινδία, Κίνα).  Θα μπορούσε η χώρα μας είτε να «ποντάρει» πάνω στον ισχυρό νεοεισερχόμενο έχοντας κάποιο μακροπρόθεσμο όφελος είτε να εκμεταλλευτεί το ρήγμα που θα δημιουργήσει στο σύνολο των αντιπάλων στην περίπτωση που συμφωνήσουν (σιωπηρά ή μη) να μας «τελειώσουν» από το τραπέζι.       
   Τέταρτο είναι ένα καλό χαρτί , έναν άσσο ώστε να ξεκινήσουν από άλλο επίπεδο οι «διαπραγματεύσεις». Ένα τέτοιο φύλλο στην εν λόγω περίπτωση θα μπορούσαν να είναι οι πολεμικές αποζημιώσεις, το δεδικασμένο περί στάσεως πληρωμών της Ελλάδος του 1936 (στο οποίο πάτησε πρόσφατα η Αργεντινή) ή ακόμα (αν ισχύει) στις ομολογίες της Τράπεζας της Ανατολής.
   Αλλά πάνω από όλα, θα χρειαστεί γερό στομάχι, ψυχραιμία, σχεδιασμένες κινήσεις και φυσικά κάλυψη των πραγματικών προθέσεών μας. Άλλωστε σε όλες τι εκδηλώσεις του ανθρώπου, ο μεγαλύτερος κίνδυνος για μία πλευρά πηγάζει από την «μη προβλέψιμη» και όχι από την ισχυρότερη άλλη.